Sint-Vituskerk

De Sint Vituskerk in de Langestraat in Winschoten werd in 1880 in gebruik genomen. Op die plek had daarvoor ook al een kleiner Rooms-Katholiek kerkje gestaan. De eerste steen daarvoor was gelegd in 1799, kort na de heroprichting van de Sint Vitusparochie.

De heroprichting? Ja, want daarvoor had Winschoten ook al een parochie gehad. In de vroege Middeleeuwen stond er vermoedelijk al een houten kerkje. Later, rond 1275, werd de huidige Marktpleinkerk gebouwd, die was toen ook Rooms. Natuurlijk, de Rooms-Katholieke kerk was toen de enige. Na de Reformatie, kort voor 1600, werd de Marktpleinkerk Nederlands Hervormd en was het Roomse leven in Winschoten voorbij. In de 19de eeuw kwam het dus weer tot bloei. Zozeer dus dat in 1880 de nieuwe kerk werd ingewijd. Die werd genoemd naar Sint Vitus, de patroonheilige van Winschoten.

De Sint Vitusparochie speelde in de 20ste eeuw een belangrijke rol in de ontwikkeling van Winschoten. In de eerste plaats waren er heel wat Roomse middenstanders die hun steentje bijdroegen aan een bloeiend winkelcentrum.

In de tweede plaats was er het ziekenhuis. Oost-Groningen had geen ziekenhuis en de gemeentebestuurders van Winschoten wilden dolgraag zo’n voorziening. Maar ze hadden onvoldoende geld. Daarom klopte burgemeester Schönfeld aan bij de Sint Vitusparochie. Die had geld gespaard voor een bejaardenhuis maar dat was niet van de grond gekomen. Het geld was er nog wel. Daaronder 10.000 gulden van middenstander Lucas Fleerkamp en die som werd met name ingezet voor de bouw van een ziekenhuis. Dat ging dan ook Sint Lucas Ziekenhuis heten en werd achter en uiteindelijk tegen de Sint Vituskerk gebouwd. Het werd geopend in 1926, nu 100 jaar geleden.

De Katholieken droegen zo wezenlijk bij aan de ontwikkeling van Winschoten tot regionaal centrum. Ze regelden ook dat nonnen heel lang de verpleging in het ziekenhuis op zich namen. De nonnen kregen in 1936 een kapel in de Sint Vituskerk. Vanuit hun kamers in het ziekenhuis liepen ze daar elke ochtend in alle vroegte naar toe. Ze hoefden daartoe niet naar buiten, kerk en hospitaal zaten immers aan elkaar vast.

De Sint Vitusparochie bleef heel lang zelfstandig maar kreeg als andere kerken te maken met een teruglopend aantal leden. In 2014 ging ze op in de overkoepelende Heilige Norbertusparochie waartoe ook de Roomse kerken in Nieuwe en Oude Pekela, Veendam en Hoogezand-Sappemeer behoren.